FAQ

Het verschil zit in de richting van de luchtdruk ten opzichte van de omgeving. Een onderdrukunit werkt met een lagere luchtdruk dan de omgeving, waardoor lucht naar binnen wordt gezogen. Een overdrukunit werkt juist met een hogere luchtdruk, waarbij lucht naar buiten wordt geblazen.

Bij een onderdrukunit bevindt de ventilator zich achter het filter. De lucht wordt door het filter gezogen, waardoor stof en spaanders direct worden afgevangen. De hele installatie staat onder lichte onderdruk, zodat er geen stof naar buiten kan ontsnappen.

• Geen kans op stoflekkage bij naden of verbindingen
• Veiliger bij brandbare of schadelijke stoffen
• Stil en energiezuinig
• Minder onderhoud aan de ventilator (werkt in schone lucht)

Bij een overdrukunit staat de ventilator vóór het filter. De lucht wordt met kracht het filter in geblazen, waardoor de druk in het systeem hoger is dan buiten. Dit verhoogt de kans dat stof naar buiten ontsnapt via kleine openingen of lekkages.

Nee. Een overdrukunit is alleen toegestaan bij een buitenopstelling. Omdat het systeem onder druk staat, mag het niet in de werkruimte zelf geplaatst worden. Dit zou risico’s geven bij lekkage van stof of bij brandbare materialen. Bij een buitenopstelling kan de overdrukunit veilig de gefilterde lucht afvoeren zonder risico voor de werkomgeving.

De afzuiginstallatie is veiligheidstechnisch uitsluitend geschikt voor het op- of afzuigen van:

• Stof uit stofexplosieklasse St 1
• Houtstof en houtsnippers (alle soorten massief hout)
• Paneelmaterialen, zoals:
  • gelamineerde houten panelen
  • MDF, HDF, spaanplaat en multiplex
• Paneelmaterialen met kunststof of licht aluminium coatings of randen
• Houtachtige materialen zoals kurk, plastic, hard rubber, bot, papier en karton
• Houtbewerkingsmachines waarbij ontstekingsvonken zijn uitgesloten (volgens BGI 739).

Het afzuigen van andere soorten stof dan houtstof is alleen toegestaan na overleg met Riedex.

De afzuiginstallatie is niet geschikt voor het op- of afzuigen van:

• Explosieve of vergelijkbare stoffen volgens § 1 SprenG
• Stof uit stofexplosieklasse St 2 of St 3
• Stoffen met een lage minimale ontstekingsenergie (minder dan 10 mJ)
• Explosieve gassen of gas-luchtmengsels
• Brandbare vloeistoffen of mengsels van brandbaar stof en vloeistoffen
• Houtbewerkingsmachines waarbij vonken niet zijn uit te sluiten (zoals multi-zaagmachines)
• Kleverige of vluchtige materialen die koolwaterstoffen bevatten

Nee. De afzuigunit is niet geschikt voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen.

GS staat voor ‘Geprüfte Sicherheit’: een onafhankelijk, wettelijk gereguleerd veiligheidsteken op basis van de Duitse Productveiligheidswet (ProdSG). H3 is een testniveau voor het reststofgehalte van teruggevoerde lucht bij houtstofafzuigers; H3 betekent dat het reststofgehalte volgens de testrichtlijn zeer laag is (typisch tot 0,1 mg/m³).

Het toont aan dat veiligheid en stofprestaties onafhankelijk zijn beproefd. Dat vergroot het vertrouwen bij inkopers en toezichthouders en sluit aan op wat veel marktpartijen in audits of offertes vragen. Dit helpt vaak ook bij risicobeoordelingen door verzekeraars, zeker bij internationale keuringen.

Nee. Het keurmerk is vrijwillig, maar wel wettelijk gereguleerd en alleen af te geven door geaccrediteerde instanties. H3 is een getest prestatieniveau voor stofretour. Veel organisaties geven er de voorkeur aan omdat het de naleving van strenge veiligheidseisen aantoont.

EN 16770 beschrijft veiligheidseisen voor stofafzuigsystemen voor binnenopstelling. Fabrikanten bouwen en testen hun installaties volgens deze norm; H3-markeringen betekenen dat de afzuiginstallatie ook daadwerkelijk door een onafhankelijke partij is gekeurd op de relevante testcriteria.

Alle B-versies en zeer binnenkort ook de RV-installaties van de XtractStart en XtractPlus dragen het H3-keurmerk. Wil je precies zien welke modellen dit zijn, kijk dan op de productpagina’s.

Snellere acceptatie bij inkoop en keuringen en duidelijkheid richting arbodienst en verzekeraar, omdat de installatie aantoonbaar aan strenge veiligheidseisen en stofprestaties voldoet. Ook is het in sommige gevallen makkelijker om de installatie te leasen.

Op dguv.de/pruefzeichen vind je nog meer informatie over wat dit keurmerk inhoudt. 

EN 16770 is een Europese norm uit 2019 voor afzuiginstallaties die binnen worden geplaatst. De norm staat binnengebruik alleen toe voor systemen die met onderdruk werken en het stof gescheiden houden van de ventilator. Overdrukunits, waarbij stof door de ventilator gaat, voldoen niet voor binnengebruik.

De norm verkleint het risico op brand of explosie en legt strenge veiligheidseisen vast voor afzuiginstallaties die binnen staan. Dat geeft duidelijkheid bij de keuze en opstelling van systemen op de werkplek.

Nee. Sinds 2019 mogen overdrukunits die het stof door de ventilator verplaatsen niet meer binnen worden gebruikt.

Voor zelfstandigen kunnen de regels soms minder strikt zijn, maar in gedeelde ruimtes moet ook een ZZP’er rekening houden met de veiligheid van anderen. Dit komt bijvoorbeeld ook terug in je Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) en verzekeraars letten hier ook op.

Ja. Riedex levert onderdruksystemen die het stof gescheiden houden van de ventilator en daarmee geschikt zijn voor binnengebruik volgens EN 16770.

EN 12779 is een Europese norm voor afzuiginstallaties die buiten worden geplaatst. De norm stelt veiligheidseisen aan grote afzuigsystemen met een capaciteit vanaf 8.000 m³/h en bepaalt hoe deze installaties moeten worden gebouwd en opgesteld.

Bij grote afzuiginstallaties is het risico op brand, explosie of constructieve schade groter. De norm legt strenge eisen vast aan drukstootvastheid, brandveiligheid en betrouwbaarheid. Dit geeft duidelijkheid en zekerheid bij de keuze en het gebruik van buitenopstellingen.

Nee. Volgens de Europese regelgeving mogen installaties vanaf 8.000 m³/h niet meer binnen worden opgesteld. Deze vallen onder EN 12779 en moeten buiten geplaatst worden.

EN 12779 is formeel opgesteld voor vaste afzuigsystemen in de houtbewerkende industrie met een capaciteit vanaf 8.000 m³/h. In de praktijk wordt deze norm ook vaak gebruikt als richtlijn voor vergelijkbare toepassingen in andere sectoren waar brandbaar stof vrijkomt.

Ja. De MD- en CDF-series van Riedex zijn volledig ontwikkeld voor buitenopstelling en voldoen aan alle eisen van EN 12779. Daarmee ben je verzekerd van maximale capaciteit, betrouwbaarheid en veiligheid volgens de Europese norm.

Zone 22 is een veiligheidsclassificatie uit de ATEX-werkplekrichtlijn (2014/34/EU). Het beschrijft een omgeving waar bij normaal bedrijf geen explosieve stofatmosfeer wordt verwacht, maar waar die, als ze toch optreedt, slechts van korte duur is. De classificatie verplicht de werkgever om in die zone uitsluitend apparatuur in te zetten die is goedgekeurd voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving.

Of een zone 22 van toepassing is, wordt bepaald door de werkgever op basis van een risico-inventarisatie en vastgelegd in een explosieveiligheidsdocument (EVD). Dat is een wettelijke verplichting voor alle bedrijven die werken met brandbare materialen, waaronder hout.

Voor binnenopstelling van stofafzuiginstallaties die voldoen aan NEN-EN 16770 geldt dat zone 22 op de retourlucht is uitgesloten. Het ontwerp van de installatie, met name de beperking van het stofhoudend volume en het gebruik van de buitenzijde van de filterelementen als stofzijde, sluit de vorming van een gevaarlijke stofconcentratie aan de schone luchtzijde uit. Dit is vastgelegd in de norm en bevestigd in de typezonering van de DM-serie conform EN 16770 en BGI-739. Deze uitsluiting geldt uitsluitend mits de installatie correct wordt onderhouden. Bij verwaarlozing van onderhoud of filterbreuk vervalt de grondslag waarop de typezonering is gebaseerd.

Voor stofafzuiginstallaties die voldoen aan NEN-EN 16770 (binnenopstelling) of NEN-EN 12779 (buitenopstelling) geldt dat zone 22 rond de installatie en op de retourlucht niet van toepassing is, mits de installatie correct wordt onderhouden. De normen sluiten dit expliciet uit op basis van de bouwwijze van de installatie.

Dat neemt niet weg dat een werkgever altijd verplicht is om een explosieveiligheidsdocument op te stellen als er ergens in het bedrijf sprake kan zijn van een explosiegevaarlijke atmosfeer. De beoordeling daarvan begint niet bij de installatie, maar bij het proces en de ruimte.

De praktische consequentie van een zone 22-classificatie is verstrekkend. Zodra een zone 22 wordt aangewezen, moeten alle apparaten en hulpmiddelen in die zone zijn goedgekeurd voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving. Dat betekent dat gewone schakelkasten, standaard elektrisch handgereedschap en zelfs gangbare bedrijfsmiddelen niet langer zijn toegestaan zonder speciale uitvoering. De kosten en praktische beperkingen daarvan zijn aanzienlijk.

In de praktijk komt zone 22 in houtbewerkingsbedrijven met een correct functionerende en goed onderhouden afzuiginstallatie nagenoeg niet voor. Voorwaarde is wel dat de werkplaats voldoende schoon wordt gehouden. Stofophoping op vloeren, machines en constructiedelen vormt een risico dat losstaat van de afzuiginstallatie. Daarom wordt het gebruik van bezems afgeraden, bezems brengen stof in de lucht in plaats van het te verwijderen. De voorkeur gaat uit naar stofzuigers, zodat stof wordt afgevoerd zonder opwerveling.

In Duitsland wordt al langere tijd een praktische lijn gevolgd waarbij zone 22 rond stofafzuiginstallaties in houtbewerkingsbedrijven nagenoeg niet wordt aangewezen. Deze benadering is gebaseerd op dezelfde redenering als NEN-EN 16770 en NEN-EN 12779: een installatie die zo is ontworpen dat geen gevaarlijke stofconcentratie aan de schone luchtzijde ontstaat, creëert geen explosiegevaarlijke atmosfeer in de omgeving.

Duitsland loopt op dit gebied al jaren voor op de bredere Europese praktijk. De BGI-739, een Duitse richtlijn voor houtbewerkende bedrijven, geeft hier nadere invulling aan en wordt ook gebruikt als onderbouwing voor de typezonering van zowel binnen- als buitenopstellingen. Voorwaarde is wel dat de installatie is uitgevoerd conform NEN-EN 16770 of NEN-EN 12779 én is voorzien van de H3-keuring, de Duitse certificering voor brand- en explosieveiligheid, afgegeven door de DGUV (Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung), de Duitse wettelijke ongevallenverzekering die tevens fungeert als erkende Notified Body voor dit type certificering.

De DM-120, DM-160, DM-200, DM-250, DM-300 en DM-350 van Riedex, en de XtractPlus 250, 300 en 350, zijn alle gebouwd conform NEN-EN 16770. De DM-120, DM-160 en DM-200 en de XtractPlus 250, 300 en 350 dragen daarnaast de H3-keuring van de DGUV.

Belangrijk om te begrijpen is dat dit geen vrijstelling is, maar een onderbouwde conclusie. De werkgever blijft verantwoordelijk voor de beoordeling via de RI&E en het EVD.

Zone 22 vermijden begint niet bij de installatie, maar bij de werkomgeving als geheel. De kern is dat er geen gevaarlijke stofconcentratie in de lucht mag ontstaan, niet rond de afzuiginstallatie, maar ook niet elders in de werkruimte.

Een correct functionerende en goed onderhouden stofafzuiginstallatie die voldoet aan NEN-EN 16770 is daarvoor de basis. Maar de installatie alleen is niet voldoende. Stof dat neerslaat op vloeren, machines, constructiedelen en horizontale oppervlakken vormt een zelfstandig risico. Bij opwerveling, door beweging, luchtstromen of trillingen, kan alsnog een explosieve atmosfeer ontstaan, ongeacht hoe goed de afzuiging functioneert.

Houd de werkplaats actief schoon. Gebruik daarvoor geen bezems, die brengen neergeslagen stof terug de lucht in. Gebruik stofzuigers, zodat stof wordt afgevoerd zonder opwerveling.

Voer regelmatig onderhoud uit aan de afzuiginstallatie. Controleer filters, reiniging en afdichtingen volgens het onderhoudsschema. Bij filterbreuk of verminderd zuigvermogen vervalt de grondslag voor het niet aanwijzen van zone 22.

Zorg dat de afzuiginstallatie daadwerkelijk is uitgevoerd conform NEN-EN 16770. Een installatie die daar niet aan voldoet biedt geen basis voor de uitsluiting van zone 22, ongeacht hoe goed het onderhoud is.

Leg de beoordeling vast in het explosieveiligheidsdocument. De conclusie dat zone 22 niet van toepassing is, moet onderbouwd zijn en gedocumenteerd, niet aangenomen.

Riedex ontwikkelt en produceert stofafzuiginstallaties die zijn gebouwd conform NEN-EN 16770 voor binnenopstelling en NEN-EN 12779 voor buitenopstelling, de Europese normen die de basis vormen voor veilige houtafzuiging. De DM-serie, XtractPlus-serie en MD-serie zijn technisch zo ontworpen dat ze de grondslag bieden voor het niet aanwijzen van zone 22 rondom de unit.

Op basis van de CE-verklaring en de typezonering conform NEN-EN 16770, NEN-EN 12779 en BGI-739 garandeert Riedex dat er bij correcte werking en onderhoud van de installatie geen sprake kan zijn van een zone 22 rondom de unit. De technische onderbouwing daarvoor is formeel verankerd: gebouwd conform de norm, gecertificeerd door een erkende Notified Body waar van toepassing, en voorzien van de documentatie die nodig is voor een correcte EVD.

De bredere beoordeling van de werkomgeving, processen, machines en ruimtes buiten de directe omgeving van de installatie, blijft de verantwoordelijkheid van de werkgever en wordt vastgelegd in het explosieveiligheidsdocument.